برندزلینک

مرجع لینک

برندهای برتر

افزایش رتبه

افزایش محبوبیت

افزایش ترافیک

مراحل مختلف کشت خیار درختی

مراحل مختلف کشت خیار درختی

گياهشناسي خيار :
اصل وقدمت گياه :
اصل اين گياه نيز مانند ديگرگياهان خانواده كدوئيان از جنوب شرق آسيا مي باشد يعني درهندوستان وچين جنوبي و مركزي كاشت خيار از 3 تا 4 هزار سال قبل معمول بوده است .
مشخصات گياه شناسي بوته خيار :
بوته خيار گياهي است يكساله از خانواده كدوئيان و نام علمي آن كوكوميس ساتيووس مي باشد .برگ بوته خيار نسبتا كوچك و رنگ آن سبز روشن است. بريدگيهاي كم عمق برگ خيار را به پنج قسمت يا لوب مثلثي شكل تقسيم مي كند و قسمت وسط داراي نوك تيزي مي باشد. گلها نر يا ماده هستند كه روي يك پايه قرار دارند يعني گياه خيار يك پايه است.تعداد گلهاي نر هميشه زيادتر از گلهاي ماده بوده و قبل از گلهاي ماده ظاهر مي شود . طول عمر بوته خيار كوتاهتر از طول عمر ساير گياهان اين خانواده بوده و احتياج آن به گرما نيز كمتر مي باشد به حدي كه پاره اي از متخصصين آن را بين گياهان فصل خنك قرار مي دهند در عمل هم خيار ميوه بهار و پاييز است مخصوصا در نواحي گرم كه بوته خيار در تابستان خشك شده از بين مي رود . تمام انواع خيار داراي هفت جفت كروموزوم مي باشد .
در خيارهاي اصلاح شده و مخصوص كشت در گلخانه ، بوته هاي خيار توليد گلهاي ماده مي نمايد و اين ارقام به نام ماده گل معروف مي باشند . به دليل ماده گل بودن اين ارقام راندمان در بوته ها نسبت به انواع يك پايه اي كه داراي گله هاي نر و ماده بر روي يك بوته مي باشد بسيار بالا مي باشد .
مشخصات بذر خیار گلخانه ای:
برای پرورش خیار در گلخانه صرفاً باید از بذور پارتنوکارپیک استفاده کرد و از کاشت بذور معمولی در گلخانه اجتناب کرد. لازم به ذکر می باشد که پارتنوکارپیکی عبارت است از تشکیل و رشد میوه بدون تلقیح تخمکها. این پدیده به نحوی گسترده در سبزیجات خانواده کدوئیان بخصوص خیار بروز میکند. در واریته های معمولی گلهای نر و ماده جدا از هم بوده و گلهای نر زودتر از گلهای ماده ظاهر می گردند. ولی در عوض واریته های پارتنوکارپیک گل نر وجود نداشته و گلهای ماده بدون عمل گرده افشانی و لقاح تولید میوه میکند.در این نوع خیار نیازی به گرده افشانی نیست و میوه بصورت پارتنوکارپیک تشکیل می شود، لذا چنانچه حشراتی از بیرون گلخانه گرده گل بوته دیگر خیارهای هوایی را به روی گل ماده بوته خیار داخل گلخانه بنشانند خیار تولیدی از کیفیت ظاهری پائین تر برخوردار خواهد بود.
در بعضی از واریته های خیار داربستی طول میوه ممکن تا 50 cm برسد که با توجه به ذائقه و بازارپسندی مصرف کنندگان ایرانی هم اکنون واریته هایی کشت می گردد که طول میوه آنها حداکثر به 30 cm برسد. میوه این نوع خیار دارای پوستی خوراکی، بدون تخم و بدون ایجاد نفخ میباشد. بذر خیار گلخانه ای معمولاً با روشهای علمی و بسیار پرهزینه ژنتیکی تولید می شود و به همین دلیل قیمت آن بسیار گران بوده و بصورت عددی بفروش می رسد. این بذرها در هوای آزاد بخوبی نمی تواند بخوبی گلخانه میوه تولید کند زیرا در اثر تلقیح با گرده سایر ارقام، تولیدی یکنواخت نداشته و میوه آن از شکل اصلی خود خارج شده و بدفرم و بدشکل می شود.خیار پارتنوکارپیک دارای ارقام متعددی است که بسیاری از آنها فاقد شکل و رنگ و اندازه مورد پسند بازار ایران است. بنابراین از بین واریته های متعددی که به بازار عرضه می شوند باید انواعی را که برای کاشت در ایران مناسبند انتخاب نمود. واریته هایی از قبیل دومینوس جی.آر.اس، دومینوس جی.آر.اچ، هیلارس ، سینا، بیلانکو، خیار دولاب و خیار اصفهان در ایران نتایج چشمگیر و مرغوبیت بی سابقه ای نشان داده اند. چند واریته از خیارهای بلند اروپایی مانند سندرا نیز در ایران آزمایش شده که طول آنها به 35-40 cm میرسد. اگرچه بذر پارتنوکارپیک بسیار گران بوده و هزینه کاشت و نگهداری نسبتاً بالایی دارد ولی با توجه به عملکرد بالا و قیمت گران خیار گلخانه ای، نه تنها این هزینه ها جبران می شوند بلکه سود سرشاری هم نصیب تولید کنندگان می گردد.
برای انتخاب بذر خیار درختی بهتر است از بذرهایی استفاده گردد که بیش از 6 ماه از تولید آنها گذشته باشد زیرا بذر خیار دوره خواب کوتاهی دارد که در آن ایام ممکن است جوانه نزند، ضمن اینکه گذشت بیش از دو سال نیز از نظر قوه نامیه مناسب نمی باشد. تلخی موجود در میوه های خیار در اثر ماده ای بنام کوکوربیتاسین که در ته آنها وجود دارد و در ریشه ساخته می شود اما در خیارهای هیبرید گلخانه ای دیده نشده و یا خیلی به ندرت اتفاق افتاده است.
دانیتو بذری تک گل و رویال بذری چند گل است که قابل کاشت در اکثر فصول سال است.
نسیم فقط برای کاشت در تابستان و مناطق گرم کشور مثل یزد قابل استفاده است این بذر بذری پر گل و کم برگ است.
مراحل مختلف کشت خیار درختی:
انتخاب زمان کشت
قبل از هر اقدامي در مورد کشت خيار ابتدا بهتر است اطلاعاتي از قبيل آمار هواشناسي منطقه نظرات و تجربيات مهندسين کشاورزي و کشاورزان با تجربه و مهمترين مورد قيمت اين محصول در بازار کسب کرده و آنگاه زمان کشت را انتخاب نماييد زيرا زمان کشت در بهره برداري محصول تاثير مستقيم داشته و باعث بالا رفتن روحيه کار و تلاش مي گردد.
مثلا در مناطق جنوبي کشور زمان کشت از اوائل مهرماه شروع مي شود و در خرداد ماه سال بعد برداشت محصول پايان مي يابد. و در مناطق شمالي و مرکزي کشور که در آذر ماه و دي ماه داراي هواي ابري و سرد مي باشند زمان کشت را به نحوي انتخاب مي کنند که اين زمان يا آخر فصل برداشت و يا آغاز کشت باشد به طور کلي زمان هايي که شرايط جوي نامساعد است بايد از دوره کشت حذف گردد و اگر چنين کاري صورت نگيرد و زمانهاي نامساعد در ميان زمان برداشت قرار گيرد کشت با مشکلات عديده اي روبرو مي شود
انتخاب بذر
بعد از انتخاب زمان کشت بايد بذر مناسب و خوبي انتخاب کنيم که بر اساس تقسيم بندي مناسب صورت مي گيرد اقليم
مثلا براي مناطق جنوبي که زمان کشت از اوائل مهرماه شروع مي شود و تا آخر خرداد سال بعد مي توان برداشت محصول داشت و يا مناطق شمالي و مرکزي که کار کشت از اوائل دي ماه شروع مي شود بذرهاي تک گل پيشنهاد مي شود که داراي برگ هاي کوچک و مقاوم به سرما بوده و جهت دوره هاي طولاني مناسب مي باشد ولي در اقليم هاي که دو فصل کشت دارند بهتر است از واريته هاي پرگل که محصول زيادي در زمان کوتاه دارنداستفاده گردد
شايان ذکر است که بسياري از کشاورزان بدون توجه به نوع واريته و زمان کشت آن و تنها به علت پر گل بودن آن اقدام به کشت در فصولي مي نمايند که مناسب حال آن بذر نيست در نتيجه با مشکلاتي مواجه مي شوند که براي آنها اندکي ناشناخته و غريب مي نمايد.کشاورزاني که آشنايي با خواص واريته هاي مختلف ندارند اشتباه عمده اي را مرتکب مي شوند و آن اين است که واريته هاي پر گلي را که براي فصول بهاره کشت اند و محصول خوب و زيادي برداشت کرده اند مجددا براي کشت پائيزه انتخاب نموده ميكنند
با شروع فصل سرما و کوتاه شدن طول روز تعداد زيادي ميوه هاي کوچک در هر بوته مشاهده مي کنند که به علت ريز ماندن ميوه ها بر روي ساقه محصولي برداشت نمي کنند و با تصوراتي که دارند کود و سم را به گياه تحميل مي کنند در حالي که بذر هاي تک گل بوده و از آن ميوه کمتري مشاهده مي کنند اما محصول بيشتري برداشت مي شود.
نحوه کشت:
پس از انتخاب بذر بايد فکر نحوه کشت باشيم به طور کلي در مقابل ما دو راه براي کشت بذر قرار دارد. يکي کشت مستقيم و کشت به صورت خزانه که از اين دو راه به خاطر صرفه جويي در استفاده از امکانات گلخانه اي و مراقبت بيشتر و بهتر تا جوانه زدن از کشت در خزانه بهره گيري کرد
براي کشت مستقيم زمين بايد رطوبت کافي داشته و به اصطلاح گاورو باشد و بهتر است زير و روي بذر به مقدار مورد نياز بيته موس ريخته شود
بهترين خاک براي کشت در گلدانهاي نشاء ماده اي طبيعي به نام بيته موس مي باشد که در بازار انواع خارجي و ايراني آن يافت مي شود
اگر محل قرار گرفتن سيني نشاء داراينور و رطوبت کافي وجود داشته باشد پس از ۴ تا ۸ روز بذر جوانه مي زند و چنانچه شرايط مناسب نبوده و عوامل نور و گرما و رطوبت به صورت دلخواه نباشد اولا در زمان جوانه زني تاخير ايجاد مي شود و ثانيا در جريان رشد گياه نيز اختلالاتي پديدار خواهد شد
توصيه مي شود اين نوع بذرها را به علت گراني آنها ۴۸ساعت قبل از کاشت در زمين و يا گلدان در يک پارچه نخي و يا پنبه اي نگهداري کرد
بايد دقت کرد قبل از اين کار بذرها ابتدا در آب ولرم خيسانده شوند از طرفي بايد مراقبت هاي لازم را به عمل آورد تا گياه جوان بدون آفت و بيماري به زمين منتقل شود
تهیه زمین:
تهیه زمین به نجو مطلوب برای کشت بذر اهمیت دارد. زمین خیار باید با شخم عمیق برگردانده شود و همانطوریکه در مبحث کوددهی قبل از کاشت توضیح داده شد با کودهای لازم تقویت شود.
بوته های خیار را می توان یک ردیفه و یا دو ردیفه کاشت ولی کشت دو ردیفه متداول تر است. فواصل بین ردیفها و بوته ها به عوامل زیادی از قبیل عرض گلخانه، محل تیرکها و ستونها و... بستگی دارد. ولی در نهایت باید فواصل را طوری تنظیم کرد که تراکم در واحد سطح از حد معینی تجاوز نکند در غیراینصورت بروز انواع بیماریها و کمبودها در اثر انبوه بودن شاخ و برگ اجتناب ناپذیر است. چراکه با افزایش شاخ و برگ، دریافت نور برای تمام بوته ها یکسان نخواهد بود. معمولاً فواصل را طوری تعیین می کنند که تراکم متوسط بوته ها 2.5-3 بوته در متر مربع باشد. البته خیارهای بلند اروپایی حدود 1.5-2 بوته در متر مربع هم کافی است.
كشت و تعيين فواصل
توليد نشاء :
بالا بودن قيمت بذور هيبريد سبزي و صيفي به دليل دارا بودن كيفيت بالا،امكان استفاده از روشهاي سنتي در كشت اين بذور را غير ممكن مي سازد.كشورهاي پيشرفته بذور F1 توليد و به كشورهاي ديگر صادر مي نمايند . در مورد خيار پس از تهيه بذور دورگ مي توان اقدام به كشت بذر و سپس استفاده از نشاي آن نمود .
فواصل كشت :
بسياري از پرورش دهندگان تصور مي كنند با افزايش تعداد بوته در واحد سطح ، قادر به برداشت محصول بيشتري خواهند بود ولي اشتباه مي نمايند زيرا نه تنها امكان برداشت بيشتر محصول ميسر نيست بلكه عمليات نگهداري كندتر و امكان بروز بيماريها بيشتر خواهد شد .
در هر حال تراكم كشت بستگي به عواملي مانند نوع خاك و زمان كشت دارد ، در خاك قوي ، كشت تابستانه كه شاخ و برگ گياهان بيشتر از حد معمول از نرمال است تراكم بوته كمتر خواهد بود . ولي در كشت زمستانه و خاك سبك اين تراكم مي تواند كمي بيشتر شود كه متوسط پيشنهادي بين 2 تا 5/2 بوته در متر مربع خواهد بود ، بدين ترتيب كه به ازاي هر سه خط كش با فاصله 70 سانتي متر، يك راهرو دسترسي يك متري بايد در نظر گرفت.
فواصل کاشت:
فواصل کاشت در سیستم آبیاری جوی و پشته: عرض جوی 40-50cm و عرض پشته حدود 100cm است. بوته ها در دو طرف جوی و 5cm دورتر از لبه جوی کشت می شوند.با توجه به فواصل گفته شده، فاصله ردیفها در دو طرف جوی 50-60cm و در دو طرف پشته 90cm خواهد بود. فاصله بوته ها در روی هر ردیف 40cm میباشد.
باید دقت کرد که فاصله ردیفها در دو طرف پشته ها از 90 cm کمتر نشود. زیرا در غیر اینصورت نور کافی به بوته ها نمی رسد و رفت و آمد مشکل میشود.
فواصل کاشت در سیستم آبیاری قطره ای: در آبیاری قطره ای جوی وجود ندارد و بجای آن یک لوله پلاستیکی که در فواصل معینی دارای سوراخ می باشد برای آبیاری استفاده می شود. ردیفهای خیار در دو طرف لوله آبیاری قطره ای بفاصله 50-60 cm کاشته میشوند و از این دو ردیف تا دو ردیف بعدی90cm فاصله منظور می شود. در آبیاری قطره ای بجای جوی از یک نوار برجسته خاک که سطح آن حدود 6-10 cm از سطح پشته بالاتر است ایجد می شود و لوله آبیاری در وسط این نوار خاک قرار می گیرد. عرض نوار خاک برجسته حدود 70 cm است و بوته ها از هر طرف 10 cm داخل نوار گذاشته میشوند.
البته فواصل گفته شده همیشه ثابت نیستند و در نقاط مختلف بنابر نظر کارشناسان و تولید کنندگان ممکن است تغییراتی داشته باشند. اکثراً تصور میشود که هر چه تعداد بوته خیار در واحد سطح بیشتر باشد میزان محصول نیز به همان نسبت افزایش می یابد. البته این رابطه تا حد معینی درست است ولی همانطوریکه قبلاً هم گفته شد چنانچه تعداد بوته ها از حد مطلوب بیشتر شود انبوهی شاخ و برگ مانع رسیدن نور شده و موجب کاهش کیفیت میوه و توسعه بیماریها می گردد و در ضمن در مقدار برداشت نیز تأثیر می گذارد.
در کشت پائیزه که به علت در پیش بودن سرما رشد بوته نسبتاً محدود است توصیه می شود که تراکم بوته را 10% بیشتر می گیرند و در کشت بهاره که هوا رو به گرمی می رود و بوته ها رشد بهتری دارند تراکم مناسب 10% کمتر از حد متوسط می باشد.
پوشش خاک:
در آبیاری قطره ای روی خاک را با یک لایه پلاستیک (پلی اتیلن) می پوشانند و دو طرف نوار پلاستیک را حدود 10 cm زیر خاک می کنند. سپس در محل کاشت بذر روی پلاستیک یک بریدگی مثلثی شکل ایجاد کرده بذر را زیر بریدگی می کارند. بوته خیار بعد از سبز شدن از محل بریدگی پلاستیک خارج می شود و بقیه قسمتهای خاک زیر پوشش پلاستیک محفوظ می ماند. پوشش پلاستیک شفاف معمولی باعث حفظ رطوبت و حرارت خاک می شود. در شرایط عادی درجه حرارت خاک زیر پوشش بطور متوسط 4-5° c از خاک بدون پوشش بیشتر است. در نتیجه ریشه ها بهتر رشد کرده و نمو خیار تسریع می کنند.درصورتیکه از نوار پلاستیک مشکی یا قهوه ای رنگ برای پوشش پشته ها استفاده شود از رشد علفهای هرز نیز جلوگیری شده و هزینه وجین بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد.
بستن بوته :
با ظهور 4 برگ حقيقي گياه ، ساقه بايد به نخهاي آويزان شده از سقف بسته شود ، بوته ها در يك جهت به دور نخ كنفي پيچانده شده و هر چند روز يكبار تجديد خواهند شد ، در غير اينصورت ساقه خم شده و پس از زماني كوتاه برگرداندن مجدد آن باعث خسارت به قسمتهاي ميوه دهنده انتهايي گياه خواهد شد .
هرس بوته هاي خيار :
حذف شاخه هاي اضافه به بوته اجازه رشد طولي و توليد ميوه هرچه نزديكتر به ساقه اصلي را داده ، بعلاوه تهويه و برداشت را تسهيل مي نمايد .
هرس شامل قطع كليه شاخه هاي فرعي كه بين برگ و ساقه اصلي رشد مي نمايد تا ارتفاع 40-35 سانتي متري از محل يقه و بعذاً قطع جوانه انتهايي اين شاخه ها بعد از ظهور دو برگ مي باشد ، زيرا كه ميوه هاي تحتاني داراي كيفيت مناسب نبوده و با خاك و گل در تماس خواهند بود ، در مورد بخش دوم هرس لازم به ذكر است كه ميوه هاي نزديك ساقه اصلي داراي كيفيتي مناسبتر از ميوه هاي ساقه فرعي بوده ، بنابراين با اين روش عملاً سعي شده كه ميوه مرغوبتري توليد شود .
هرس بعدي شامل قطع برگ هاي زرد شده ابتدايي بوته هايي است كه توليد را به پايان رسانده و در تغذيه گياه اثر ندارند، ولي بايد توجه داشت كه هرس برگ و شاخه هاي فرعي نمي تواند يكباره انجام گيرد و بايد به تدريج و در طول رشد گياه قسمت هاي اضافي را حذف نموده ، در غير اينصورت پس از چند هفته اگر يكباره ساقه و برگ هاي اضافي حذف شوند،به بوته شوك وارد شده و قادر به عرضه ميوه مناسب نخواهد شد .
انتقال نشاء به زمين اصلي:
وقتي بذرها سبز شدند و رشد کافي نمودند بايد آنها را به زمين گلخانه منتقل كنيم
بدين منظور حفره هايي که با فاصله معين و بر اساس تراکم بوته در متر مربع محاسبه شده است
آنگاه با احتياط کامل نشاء را همراه با خاک گلدان از گلدانها جدا کرده و در حفره قرار مي دهيم در اينجا بايد مراقب باشيم تا به ريشه ها آسيبي وارد نيايد
بعد از انتقال نشاء به زمين آبياري را شروع مي کنيم
به ياد داشته باشيم مدت قرار گرفتن نشاء در گلدان نبايد از حد معمول تجاوز کندزيرا در اين صورت است که ريشه به علت حجم کم خاک دچار مشکل شده و از رشد طبيعي باز مي ماند
محاسن استفاده از نشاء در خيار :
رشد سريع نشأ پس از انتقال به زمين اصلي به دليل عدم جابجايي ريشه ها بدون 1- هيچگونه صدمه اي ادامه خواهد يافت
دستيابي به محصول زودرس به دليل آن كه 2-در توليد نشاء امكان رسيدگي و تنظيم درجه حرارت و رطوبت در رشددوره توليد را كوتاه مي كند
سريع بذر 3-رشد
به دليل نشاي سالم مزرعه اي يكنواخت خواهيم داشت كه مسلما\\\"باعث توليدي بالاتر و عرضه اي بيشتر مي گردد
:آماده سازي نشاء براي انتقال
قبل ازآن كه نشاء از محيط كنترل شده خزانه وارد زمين شود ، بايد چند روز گياه را با شرايط محيط بيروني تطبيق داده و سپس اقدام به انتقال آن نمود.اين مسئله در بهار جهت عادت به سرما و در پاييز براي عادت به گرما انجام مي شود،در اين صورت هواي گلخانه را روزي چند تا چندين ساعت در شرايط عادي از هواي بيرون از گلخانه قرار مي دهند ا به نشا صدمه وارد نگردد. تادرزمان جابجايي
راههاي وسدود شدن آب چكانها:
1_برای جلوگیری از انسداد از نوع فیزیکی:باید اب قبل از ورود به سیستم تصفیه شود.انسداد از نوع فیزیکی بخصوص در مواقعی رخ میدهد که منبع تامین اب اب سطحی ای مانند رودخانه باشد
2_برای جلوگیری از انسداد از نوع شیمیایی( هنگامی رخ می دهد که منبع تامین اب یک منبع زیر زمینی باشد) وانسداد بیولوژیکی(باکتری هاو جلبک ها) میتوان مواد شیمیایی متفاوت که اثرات مختلفی را نیز دارند به اب ابیاری اضافه کرد .فرضا با اضافه کردن اسیدها میتوانیم از رسوب کلسیم و منیزیم جلوگیری کنیم(جلوگیر از انسداد شیمیایی)و با اضافه کردن کلر باعث تجزیه شدن لجن ها تشکیل شده توسط باکتری ها شویم
گلخانه مناسب جهت توليد خيار :
خيار گلخانه اي را تقريبا در همه جا مي توان كاشت زيرا هر جا كه عواممل طبيعي متاسب نباشد مي توان شرايط مناسب را مصنوعا با استفاده تاسيسات و دستگاههاي لازم ايجاد نمود . بسياري از گلخانه هايي كه خيار در نزديكي شهرهاي بزرگ و بازارهاي مصرف وجود دارد زيرا خيار توليدي در وضعيت مطلوب با طراوت و تازگي كافي به بازار مي رسد و نسبت به محصول توليدي مناطق دوردست با قيمت مناسب تري به فروش مي رسد.
از نظر هزينه توليد،مناسبترين منطقه براي كشت خيار گلخانه اي منطقه اي است كه زمستان ملايم داشته باشد و در فصل سرد بتوان فقط با استفاده از انرژي آفتاب و بدون احتياج به گرماي مصنوعي ، حرارت كافي براي رشد خيار را در داخل گلخانه فراهم نمود.
در مناطق جنوبي ايران مانند خوزستان ، جيرفت و جنوب استان فارس اين شرايط فراهم است و تعداد روزهاي سرد و يخبندان ، زياد نيست.اگر چند روزي هم هوا سر باشد رشد بوته خيار موقتا كاهش يافته يا متوقف مي شود . و پس از گرم شدن هوا به حال عادي بر مي گردد. بديهي است در اين مناطق اگر در هواي سرد ، به خصوص شبها وسيله اي براي گرم كردن گلخانه تعبيه شود بوته هاي خيار به مراتب بهتر رشد كرده و محصول زودرس تر ، مرغوب تر و با فراواني توليد مي شود . عامل محدود كننده در جنوب ايران كوتاه بودن فصل سرد است و عملا نمي توان بيش از حدود 4 ماه پوشش پلاستيكي را روي گلخانه نگه داشت . بعد از اين مدت با اينكه بوته هاي خيار در بهترين وضعيت توليد قرار دارد هوا در گلخانه به شدت گرم مي شود و بايد پوشش پلاستيكي را كنار زد .
از آنجا كه ارقام پارتئوكارپيك براي كاشت در هواي آزاد مناسب نيست بعد از برداشتن پوشش تدريجا كيفيت وكميت محصول كاهش مي يابد و افزايش تدريجي درجه حرارت بوته ها از بين مي رود .
در نقاط ساحلي گيلان ومازندران نيز هوا در زمستان نسبتا ملايم است و با هزينه كم مي توان خيار زمستاني را در گلخانه پرورش داد . عامل منفي در اين نقاط و در بعضي از سالها كمبود آفتاب است و تداوم هواي ابري و باراني ممكن است باعث كاهش محصول و تاخير برداشت شود.
در نقاطي مانند تهران و ورامين ، اصفهان ، يزد ، كرج ، مشهد و غيره گرم كردن گلخانه در شبهاي سرد و همچنين در روزهاي ابري و باراني ضروري است . در هنگام سرماي شديد ، حتي در روزهاي آفتابي نيز گرم كردن گلخانه لازم مي شود . بنابراين تهيه وسايل مناسب وكافي براي ايجاد گرما از ضروريات اصلي ايجاد گلخانه در اين قبيل مناطق به شمار مي آيد .
بوته خيار را مي توان در گلخانه هاي دايمي يا گلخانه هاي موقت پرورش داد . گلخانه هاي ثابت يا دايمي گلخانه اي است كه معمولا از شيشه و فلز ساخته مي شود و تاسيسات دايمي مانند سيستم حرارت مركزي ، آبياري قطره اي ، درچه هاي تهويه يا هواكش هاي متصل به ترموستات در آنها نصب گردد .
گلخانه هاي موقت كه به آنها تونلهاي مرتفع نيز اطلاق مي شود گلخانه هايست كه از اسكلت سبك و ساده آهن گالوانيزه يا ندرتا اسكلت چوبي ساخته مي شوند و پوشش آنها پلاستيكي است . تونل مرتفع بايد آنقدر بلند باشد بتوان به طور ايستاده در آن رفت و آمد كرد . اسكلت اين گلخانه ها طوري ساخته شده است كه در صورت نياز بتوان آن را در فصل گرم جمع آوري كرد و در فصل سرد مجددا برپا نمود . در تونلهاي مرتفع ، هم از سيستم حرارت مركزي و ساير تاسيسات دايمي و هم سيستم گرمايي موقت استفاده مي شود.
بسياري از تونلهاي پلاستيكي در مناطق مناسب ، بدون گرماي مصنوعي مورد استفاده قرار مي گيرد و به آنها تونلهاي سرد گفته مي شود . كشت زير پلاستيك كه در جيرفت و خوزستان و بعضي ديگر از مناطق كشاورزي ايران معمول است نوعي استفاده از تونل سرد است منتهاي ارتفاع اين تونلها مخصوصا نوع يك رديفي آنها نسبتا كم است و گياه فقط قسمتي از عمر خود را درآن مي گذراند حال آنكه در تونلهاي مرتفع رشد و بار دهي زير تونل پلاستيكي سپري مي شود .
روشهاي تهويه در گلخانه كشت خيار :
وقتي هوا گرم مي شود وزن مخصوص آن كاهش مي يابد و به طرف بالا مي رود در نتيجه هواي گرم هميشه در بالاترين قسمت گلخانه جمع مي شود . به همين جهت دريچه هاي سقفي بهترين وسيله براي خارج كردن سريع هواي گرم است . اگر در ديواره هاي گلخانه نيز به اندازه كافي دريچه وجود داشته باشد باز كردن دريچه هاي جانبي و سقفي با هم باعث مي شود هوا ، از دريچه هاي حانبي وارد شده و از سقف خارج شود . بدين ترتيب جريان هواي كافي و مداوم در گلخانه برقرار مي شود .
هنگامي كه باد ملايم مي وزد بايد دريچه هاي سقفي را كه در سمت مقابل جهت باد قرار دارد كاملا باز كرد . وزيدن باد از روي اين دريچه ها نوعي مكش ايجاد مي كند و هواي داخل گلخانه با سرعت بيشتري خارج مي شود . در گلخانه هاي كوچك كه عرض آنها بيش از 6 متر نباشد دريچه هاي سقفي به تنهايي براي خنك كردن گلخانه كافي است ولي در گلخانه هاي بزرگ وجود دو رديف دريچه سقفي 1*1 متر و دو رديف دريچه هاي جانبي ضرورت دارد كه ممكن است به صورت دستي وبرقي باز و بسته شود .
در گلخانه هاي پيشرفته،اين دريچه ها به ترموستات وصل شده است و وقتي هواي گلخانه گرم مي شود دريچه ها به طور اتوماتيك باز شده پس از خنك شدن هوا مجددا بسته مي شود . تهويه گلخانه با هواكش برقي هم ميسر است به شرطي آن كه ظرفيت هوا كش با فضاي گلخانه تناسب داشته باشد . قاعده اينست كه هواكش بتواند در هر دقيقه يكبار تمام هواي گلخانه را خارج نمايد .
خنك كردن گلخانه با كولر:
در منطق گرم كشت خيار در گلخانه بدون استفاده از كولر ممكن نيست زيرا فصل معتدل فوق العاده كوتاه است و درجه حرارت محيط خيلي زود از ميزان قابل تحمل براي خيار تجاوز مي كند.در مناطق خشك ايران كه درصد رطوبت نسبي پايين است.مي توان از كولر هاي آبي استفاده كرد منتها كولرهاي معمولي خانگي براي گلخانه هاي متوسط و بزرگ كافي نيست و نمي توند به اندازه لازم هوا را جابجا نمايد .
ضد عفوني خاك گلخانه و خزانه هاي توليد نشاء :
ضد عفوني خاك در گلخانه هايي كه هر ساله مورد بهره برداري واقع مي شود امري ضروري به نظر مي رسد،در غير اين صورت خاك آلودگي قارچي يافته و مشكلات عديده اي را بوجود خواهد آورد . براي ضد عفوني خاك بايد با استفاده از مواد شيميايي و غير شيميايي توصيه شده استفاده نمود :
-ضد عفوني خاك بوسيله حرارت
ضد عفوني خاك با مواد شيميايي*(متيل برومايد و دازومِت)
آبياري :
بذور را در گلدان كاشته و پس از آماده شدن به زمين اصلي منتقل مي شود . خاك گلدان هرروز بايد از نظر رطوبت مورد بررسي قرار گيرد ودر صورت نياز آبياري گردد ، در تابستان ممكن است روزي چند بار آبياري انجام شود ولي در زمستان هر چند روز يكبار اين نياز پديد خواهد آمد،در هر حال با استفاده از شلنگهايي كه در سر آن نازل وجود دارد، براي آنكه آب به نرمي خاك گلدان را مرطوب نمايد ويا آبياري باراني از طريق سقف عمل آبياري انجام مي گيرد .
برنامه ريزي جهت كشت بذر:
زمان كشت بذر در گلخانه بايد طبق برنامه ريزي قبلي با آماده شدن زمين اصلي و دماي مساعد در محيط كشت انجام پذيرد در غير اينصورت،توقف نشا بيش از حد در خزانه باعث ايجاد مشكلات عديده اي خواهد شد كه مهمترين آن ضعف بوته وكاهش عملكرد آن خواهد شد .
مشكلاتي كه در خزانه ممكن است بوجود آيد به شرح زير است :
توليد نشاء با معضلاتي برخورد دارد كه رئوس آن در زير آورده مي شود :
- زرد شدن برگها و كمي رشد نشاء
- جوانه زدن غير يكسان در خزانه
- پوسيدگي ريشه
- كندي رشد در خزانه
بستن بوته :
با ظهور 4 برگ حقيقي گياه ، ساقه بايد به نخهاي آويزان شده از سقف بسته شود ، بوته ها در يك جهت به دور نخ كنفي پيچانده شده و هر چند روز يكبار تجديد خواهند شد ، در غير اينصورت ساقه خم شده و پس از زماني كوتاه برگرداندن مجدد آن باعث خسارت به قسمتهاي ميوه دهنده انتهايي گياه خواهد شد .
مشخصات ارقام گلخانه اي خيار:
ارقام خيار گلخانه اي از نوع بكرزا و ماده گل مي باشد و مهمترين خصوصيات اين ارقام به قرار زير است :
1- سازگار با شرايط كشت در گلخانه هستند .
2-احتياج به زنبور يا ديگرعوامل تلقيح كننده ندارند.
3-راندمان محصول زياد مي باشد .
4-با انجام هرس و جوان نمودن بوته ، عمر گياه را مي توان چندين بار تجديد نموده و مجدداً بهره برداري نمود .
كود دهي خيار: خيار گلخانه اي به كود زياد و متناسب احتياج دارد زيرا مقدار محصول گلخانه در واحد سطح به مراتب از هواي آزاد بيشتر است. بنابراين مواد غذايي موجود در خاك خيلي زود توسط بوته هاي خيار جذب و مصرف مي شود .
گیاهان نیز مانند انسانها برای رشد و نمو به ومواد غذایی نیاز دارند . فتوسنتز تامین كننده كربوهیدرات است و به علاوه لازم است عناصر معدنی خاصی از محیط ریشه جذب گیاه شود . جذب عناصر توسط ریشه گیاهان به صورت اختصاصی نیست , به این معنی كه وود عناصر در گیاه دلیل بر ضروری بودن آن برای رشد و نمو نیست . گیاه قادر به تشخیص مواد جذب شده از خاك نیست , چون اگر چنین بود علف كش ها را جذب نمی كرد . شرایط ضروری بودن عناصر این است كه فقدان عنصر , رشد زایشی و رویشی را با مشكل مواجه كند . با به كار بردن عنصر علایم كمبود بر طرف شود و عنصر مستقیما در تغذیه گیاه نه در فعالیت های شیمیایی یا میكروبیولوژی خاك یا محیط كشت موثر باشد . برخی از حشره كش ها كه به خاك اضافه می شود از طریق سیستم آوندی به تمام قسمت های گیاه منتقل و در اثر تغذیه حشره از شیره گیاه منجر به مرگ آن می شود .
90 در صد وزن گیاه را آب و 90 در صد وزن ماده خشك را كربن , هیدروژن و اكسیژن تشكیل می دهد و 10 درصد باقی مانده را 14 عنصر ضروری تشكیل می دهد . این عناصر شامل عناصر پر مصرف و كم مصرف و كلر و سدیم می باشد .
عناصر پر مصرف : نیتروژن , فسفر , پتاسیم , كلسیم ,منیزیم , گوگرد .
عناصر كم مصرف : آهن , بر , منگنز , مس , روی , مولیبدن , كلر .
توزیع مواد معدنی در گیاه : اگر برگ در دمای 500 درجه سانتی گراد به مدت 4 سات قرار داده شود مشخص می شود كه 95 - 90 درصد برگ را آب تشكیل داده است و دارای 10 – 5 درصد ماده خشك می باشد و 25 - 1 درصد ماده خشك را مواد معدنی تشكیل می دهد . میزان مواد معدنی بستگی به نوع اندام یا بافت و سن آن دارد . میزان مواد معدنی در بذر بیشتر از میوه و در ریشه كوچك , بیشتر از ریشه بزرگ می باشد. دی اكسید كربن خاك در تركیب با آب تشكیل اسید كربنیك می دهد كه باعث شكستن مواد آلی خاك , ذرات خاك . كود ها می شود و باعث آزاد شدن یون ها و جذب آن ها توسط ریشه می گردد.
ظرفیت تبادل كاتیونی : ظرفیت تبادل كاتیونی به میزان بار منفی ذرات خاك مربوط می شود . بر حسب واحد اكی والان بر 100 سانتی متر مكعب بیان می شود . چون غلظت اكثر عناصر غذایی در داخل ریشه بیشتر از محیط رشد است . برای جذب مقادیر اضافی نیاز به انرژی است كه از طریق شكستن قند حاصل می گردد . میزان تبادل كاتیونی رس بیشتر از مواد آلی است .
شاخص شوری : اصولا كودها حاوی نمك هستند و وقتی به خاك اضافه می شود میزان نمك خاك را افزایش می دهند. انتخاب كود مناسب كمك می كند تا غلظت نمك خاك در حد پایین حفظ شود . منظوراز شاخص شوری اثری است كه كود های مختلف روی میزان شوری خاك دارند. شاخص شوری نتیترات سدیم را 100 در نظر می گیرند و شاخص شوری سایر كودها را بر اساس آن رتبه بندی می كنند .
صدمه شوری به گیاهان: میزان غلضت املاح موجود در خاك و سلول های ریشه تعیین كننده انتقال مواد از محلول به داخل گیاه است و جریان آب به طرف غلظت بیشتر املاح بوده كه معمولا میزان آن در محیط خاك بیشتر از سلول های ریشه بوده و از این جهت جریان مواد از محیط ریشه به داخل سلول های گیاه است .
معمولا صدمه شوری اسمزی است . در اثر افزایش غلظت نمك در محیط ریشه آب از سلول های ریشه به محیط ریشه كشیده می شود در نتیجه محتوایی سلول به خارج ازآن كشیده می شود و گیاه دچار پلاسمولیز می شود . وقتی كه پلاسمولیز در تعداد زیادی از سلول های گیاه روی می دهد خشكی فیزیولوژی اتفاق می افتد و سلولهای ریشه دچار كم آبی شدید می شود .
روشهای كاهش نمك بستر محیط ریشه : برای كاهش میزان شوری خاك باید كود های شیمیایی را به مقدار مناسب مصرف كرد . اگر غلظت نمك به حدی برسد كه باعث كاهش رشد شود , باید خاك را شستشو داد تا نمك اضافی از خاك خارج شود . میزان آب مورد نیاز 203.8 – 122.8 لیتر آب در هر متر مربع بستر می باشد و پس از 30 دقیقه دومین آبیاری باید انجام شود تا نمك ها از خاك خارج شود . اگر میزان نمك خاك خیلی زیاد باشد سومین و چهارمین آبیاری نیز مورد نیاز می باشد . زهكشی مناسب خاك باعث خروج نمك ها می شود .
به طور كلی میزان نمك های قابل حل در خاك می تواند توسط آبیاری كافی و استفاده از محیط كشت با زه كشی مناسب كنترل كرد .
كود هاي مورد نياز خيار عبارتند از :
1- ازت : ازت از مهمترين عناصر غذايي گياه است و در رشد و باردهي آن تاثير مستقيم دارد . در صورت كمبود ازت ابتدا برگ هاي پاييني كمرنگ شده و در صورت ادامه كمبود ازت رنگ برگ ها در تمام گياه بطور يكنواخت به زردي تمايل پيدا مي كند .
2- فسفر : فسفر در توسعه ريشه ها و رشد عمومي و باردهي گياه تاثير دارد . به همين جهت بايد قبل از كاشت به زمين داده شود تا در مراحل اوليه رشد بوته در دسترس گياه باشد .
3- پتاس : پتاس در اغلب خاك هاي ايران بقدر كافي وجود دارد و در صورت دادن كود دامي نيز مقدار زيادي پتاس به خاك اضافه مي شود.
راه های جلوگیری از بروز بیماریها در داخل گلخانه
1- سالم نگه داشتن گیاه : از كاشت پرتراكم دوری كنیمو یك محیط كاشت سالم كه دارای تهویه مطلوب , رطوبت , آب , نور و مواد غذایی كافی است برای گیاه فراهم كنیم . برنامه كاشت را به طور مناسب تنظیم نماییم و به سلامت خاك توجه داشته باشیم .
2- رعایت بهداشت در گلخانه : گیاهان بیمار را از گلخانه بیرون برده و بسوزانیم . قبل از استفاده از گلدان های مستعمل آن ها را با آب و صابون و ماده ی سفید كننده به خوبی شسته و آب بكشیم . برگ هاب مرده را از سطح خاك جمع آوری كنیم .
3- خاك مناسب : نشاءها را در گلدان تازه بكاریم و از خاك استریل استفاده كنیم .
4- كمك به گردش هوا در گلخانه : حشرات و بیماری ها دوستدار هوای راكد هستند . سعی می كنیم حداقل یك فن كوچك داشته باشیم كه هوا را در روز حركت دهد زمانی كه گل خانه به تهویه نیاز نداشته باشد .
5- استفاده از تناوب زراعی : برای شكستن سیكل بیماری ها هر چند وقت یكبار كاشت یك محصول را با محصولی دیگر عوض می كنیم . .

آفات و بيماريهاي مهم خيار:

توليد نشاء با معضلاتي برخورد دارد كه رئوس آن در زير آورده مي شود :
- زرد شدن برگها و كمي رشد نشاء
- جوانه زدن غير يكسان در خزانه
- پوسيدگي ريشه
- كندي رشد در خزانه
آفات مهم خيار و طرق مبارزه باآنها
نباتات جاليزي توسط تعدادي از آفات عمومي و آفات اختصاصي صدمه مي بيند از آفات عمومي شته ، كنه ، عنكبوتي ، لارو انواع سوسكها و پروانه ها بيش از همه به نباتات جاليز آسيب مي رسانند از آفات اختصاصي مي توان به عناوين زير اشاره كرد :
1- شته جاليزي :
اين آفت بويژه در مناطق جنوبي و جنوب شرقي ايران صدمه و زيان شديدي به جاليزكاريها وارد مي نمايد . شته ها به گياهاني مثل خيار وحتي علفهاي هرز صدمه وارد مي كنند .شته جاليزي ابتدا به صورت گروهي در زير برگها مستقر شده و بعد تمام گياه را به اشغال در مي آوردو با مكيدن شيره نباتي گياه را دچار فقر مواد كربوهيدراته نموده و*آنرا از رشد و نمو باز مي دارد .در گياهان آلوده برگها پيچيده و گلها ميريزند.
طرق مبارزه :
در مبارزه با شته جاليزي يكي از اقدامات مهم زراعي وجين علفهاي هرز مزرعه است . زيرا علفهاي هرز مزرعه اولين مكاني است كه شته ها پس از سپري كردن زمستان روي آن مستقر شده و از آن تغذيه مي كنند. براي مبارزه مي توان از سموم زير استفاده كرد.
-انابازين سولفات يا سولفات نيكوتيك (10-20 گرم سم + 40گرم روغن در 10 ليتر آب)
-سم تيفوس كه سم فسفره اي است به نسبت 4 گرم در ده ليتر آب مخلوط مي گرددو يا به صورت گرد پاش .
2- كنه عنكبوتي :
اين آفت يكي از شايع ترين و خطرناك ترين افات عمومي
مي باشد .در تابستان رنگ كنه عنكبوتي زرد و يا زرد مايل به سبز ميباشد ولي مقارن پاييز و اوايل بهار رنگ آن نارنجي مايل به قرمز است .در طرفين بدن آن دو لكه سياه مشاهده مي شود . كنه ها معمولا در زير برگها به سر برده و به كمك نيش خود از شيره گياهان تغذيه مي نمايند . در گياهان آلوده كنه ابتدا نقطه هاي ريز و بيرنگي در سطح برگها ظاهر شده و پس از آن برگها به تدريج به زردي گراييده و خشك مي شوند.
نكات مهم در پيشگيري از امراض و آفات :
1-رعايت بهداشت در گلخانه براي جلوگيري از سرايت بيماريها بسيار مهم است . هر چه رفت و آمد اشخاص مختلف به گلخانه بيشتر باشد احتمال سرايت امراض بيشتر است.
2-جلوي در ورودي،يك قطعه بزرگ اسفنج گذاشته و آن را بايد مرتباً با محلول ضد عفوني كننده خيس نمود تا از انتقال خاك آلوده و عوامل بيماري زا بداخل گلخانه جلوگيري كرد.
3-بعد از خاتمه دوره بهره برداري ، تمام بوته هاي خيار دوره قبل بايستي از گلخانه خارج نمود . وجود بوته ها در زمين تا دوره بعدي موجب تكثير بيماري و انتقال آن به دوره بعد مي شود .
4-اگر سال بعد در همان زمين قبلي خيار كشت مي گردد حتما خاك قبل از كشت ضد عفوني گردد .
5-علفهاي هرز داخل گلخانه مرتباً حذف و علفهاي هرز دور گلخانه را حداقل تا شعاع 2 متر مبارزه شيميايي گردد .
6-وقتي خاك رطوبت كافي دارد از آبياري اضافي خودداري گردد.
7-وجود رطوبت زياد در فضاي گلخانه باعث ايجاد و شيوع بسياري از بيماريهاي قارچي مي گردد.

منبع : برندزلینک

www.brandslink.ir

ارسال شده در تاریخ : 23 اسفند 1392 ساعت 1:55

بازگشت به صفحه اصلی مقالات

نظرات کاربران

هیچ نظری ثبت نشده

ارسال نظر

برای ثبت نظر ابتدا با حساب کاربری خود وارد سایت شوید

ارسال کننده
نام ونام خانوادگی : : rezasharif
نام کاربری : rsh576
تاریخ عضویت : 21 اسفند 1392
تعداد مقالات ارسالی : 140
تعداد لینک ها : 0