برندزلینک

مرجع لینک

برندهای برتر

افزایش رتبه

افزایش محبوبیت

افزایش ترافیک

در باره گرافیک و پیوند آن با هنرهای زیبا

در باره گرافیک و پیوند آن با هنرهای زیبا

همگان می دانند كه هنرها را می توان به انواع گوناگونی برشمرد، همچون هنرهای تجسمی، نمایشی، سینمایی، موسیقی و . . . یا هنرهای انتزاعی و هنرهای واقع نمایانه كه برخی از سبك ها بر این پایه ها به وجود آمده اند. و برخی دیگر بین این دو قطب. اما آنچه موجب نگارش این نوشتار شد دیدن هنرها از پنجره ای دیگر است، پنجره ای آشنا كه نه بر شیشه های آن غباری است و نه رنگی كبود.

می دانیم كه هنرهای گرافیك، معماری و طراحی صنعتی اگرچه كاربردی هستند، اما تحت شرایطی می توان آن ها را جزء هنرهای زیبا هم برشمرد. شور و شعور، كشش و كوشش و حس و عقل نه تنها پایه های همه ی سبك های هنری به حساب می آیند، بلكه شاخه ها و رشته های هنری هم خود منطبق بر این پایه ها هستند. در برخی هنرها اندیشه كفه سنگین ترازو است و در برخی دیگر احساس. اما شالوده ی همه مبتنی بر عقل و حس ِ توأمان است كه بدون یكی از این دو هیچ اثری هرگز هنر نخواهد بود.

هنرهای كاربردی هم با دو بال شور و شعور یا اندیشه و احساس به اوج می رسند. البته در این گونه هنرها قضیه متفاوت است.

محدودیت های كاربردی بودن ِ هنری مثل گرافیك از همان ابتدا آغاز می شود. از هنگامی كه سفارش دهنده به هنرمند ِ طراح موضوع ذهنی را سفارش می دهد تا هنگامی كه محصول عینی را تحویل می گیرد ـ اعم از جلد كتاب و مجله، پوستر، بسته بندی و . . . ـ محدودیت های بی شماری بر سر راه است. سلیقه های متفاوت سفارش دهنده یا سفارش دهندگان، محدودیت های قطع كاغذ، لیتوگرافی، چاپ، صحافی، محدودیت های اجتماعی و عرفی و . . . كه هر كدام از این بخش ها خود از محدودیت های ریز و درشت دیگری متشكلند و پرداختن به آنها از حوصله ی این نوشتار خارج است.

نقاش، آزادانه نقاشی می كند و بی هیچ محدودیتی ایده و افكارش را در هر قطع و سطحی و بی هیچ قیدی از جهت رنگ و فرم اجرا می كند و چون معمولاً مخاطبان محدودی دارد و كارش حتماً منتشر نمی شود، مجبور نیست تن به سانسور و خودسانسوری دهد، در حالی كه در گرافیك ماجرا به گونه ای دیگر است.

در هنر گرافیك به جای همه ی این آزادی ها، محدودیت هست. ارزش یك اثر هنرمندانه گرافیكی هنگامی آشكار می شود كه ما به محدودیت های این هنر واقف باشیم. البته همچنان كه می توان در نقاشی، شعر، موسیقی و هنرهای دیگر با ترازوی نقد آثار را سنجید، در هنر گرافیك نیز می توان دست به نقد زد و سره را از ناسره بازشناخت. همه هنرمندان واقعی گرافیك اذعان دارند كه ناسره ها و خزف های این هنر به دلایل متعدد بسیار زیادند. اهم آنچه اكنون دامنگیر گرافیك امروز ایران است عبارتند از شیوه گرایی و ارتجال. كه پرداختن به این بخش ها نیاز به فراغتی دیگر دارد.

اما اگر نبودند معدودی هنرمند واقعی در این رشته كه ایثارگرانه از حریم و حدود و اصالت این هنر پاسداری كنند، این هنر فرهیخته اكنون در محاق ابتذال و تكرار، در درون پوسیده بود.

كسانی كه با هر اثر خود نه تنها نیاز سفارش دهنده را برآورده می سازند بلكه هوشمندانه با تعهد و تغیر، فرهنگ سازی می كنند. هنرمندانی كه فراتر از موضوع پیش می روند، هنرمندان مؤلف یا طراحان گرافیك مؤلف.

می دانیم كه هنر گرافیك شاخه های بسیاری دارد و محصولاتی بی شمار. نشانه (Sign)، صفحه آراییLay Out)، بسته بندی (Packaging)، تصویرسازی (illustration) اعلان دیواری (Poster)، دفترك (Bruchor)، كارنما (Catalog) و . . . از محصولات و شاخه های هنر گرافیك هستند كه هر كدام از این محصولات و شاخه ها خود به بخش های دیگری تقسیم می شوند.

تصویرسازی شاید همسایه ترین بخش گرافیك با طراحی و نقاشی است و چون در بیشتر محصولات گرافیك حضوری فعال دارد می تواند ایستگاه مناسبی برای بحث این نوشتار باشد.

▪ در این نوشته تصویرسازی را از جهت:

الف) محتوا و موضوع

ب) مخاطب

پ) قالب

ت) بسترهای بروز و نمایش

بررسی می كنیم تا به مقصد راه یعنی \\\"گرافیك مؤلف\\\" یا \\\"تصویرسازی مؤلف\\\" برسیم.

الف) انواع تصویرسازی با توجه به محتوا و موضوع بر روی یك محور با دو قطب طبیعت گرایی و انتزاع می تواند در حركت باشد.

اگر موضوع تصویرسازی علوم تجربی باشد، مثل زیست شناسی و فیزیك و شیمی و . . . و هدف تصویرسازی نشان دادن درست این موضوع ها، برای تفهیم بهتر آن، طراح موظف است همانند یك دوربین عكاسی و ای بسا دقیق تر از دوربین، عیناً موضوع را طبیعت گرایانه تصویرسازی كند، اما درحیطه علوم انسانی و علوم نظری جریان فرق می كند.

استاد مرتضی ممیز در كتاب تصویر و تصور می نویسد:

\\\"با كمی دقت به موضوعات متنوع تصویرگری كه شاید شامل ده ها رشته و مطلب جداگانه باشد می توان تا حدودی به اهمیت و لزوم تنوع شیوه بیان آنها پی برد كه مثلاً تفاوت در زمینه تصویرسازی برای متن یك كتاب پزشكی با تصویرهای فنی یك كتاب مكانیك و تصاویر یك كتاب تاریخی، یك كتاب جغرافیا، یك كتاب سیاحت نامه، یك اثر ادبی، یك كتاب آموزشی دوران تعلیمات مدرسه ای، یك جزوه ورزشی، عكاسی، مد و لباس، یك قصه زیبا و لطیف كودكانه، مجموعه اشعار و . . . چه اندازه باید تفاوت داشته باشد.\\\" (۱)

و \\\"یك سری از موضوعات هستند كه ظاهراً قابل مصور شدن نیستند، مثل موسیقی یا فلسفه و به طور كلی موضوعاتی كه ظاهرا در مفاهیم آنها معادلات تصویری وجود ندارد و...\\\" (۲)

ب) مخاطب تصویرسازی بخش بزرگی از \\\"نوع نگاه طراح\\\" و \\\"قالب تصویرسازی\\\" و حتی \\\"بسترهای بروز و نمایش\\\" را تعیین می كند. طراح با توجه به سن، جنس، نژاد، تحصیلات و آگاهی های عمومی، منطقه جغرافیایی، مذهب و باورهای مخاطب، تصویرسازی می كند تا نهایتاً مخاطب با تصویر ساخته شده، ارتباط بهتری برقرار كند.

برای مثال تصویری كه با پیرمرد ۷۰ ساله آلمانی ارتباط مناسبی برقرار می كند برای كودك ۷ ساله زاهدانی قابل فهم نیست. یا \\\"مثلاً مردم ژاپن از آن جهت كه نژاد یكدست و همگونی هستند، بدون این كه لزومی داشته باشد كه هر چیزی را به زبان بیاورند، یكدیگر را درك می كنند. آنها دوست ندارند كه همه چیز واضح و صریح باشد و به طور خاص از تصویری خوششان می آید كه پیچیده و بغرنج بوده و معانی متعددی را القا می كند.

به همین دلیل تبلیغات به ندرت شكل مستقیم و صریح پیدا می كند و ایماژی كه به واسطه آن انتقال می یابد، در درجه اول اهمیت قرار دارد از این روست كه اغلب آثار تبلیغی ژاپنی از مایه طنز و سرگرمی برخوردارند.\\\"(۳)

پ) قالب یك اثر گرافیكی (تصویرسازی) شامل همه مبانی و مبادی هنرهای تجسمی است، فرم، رنگ، تركیب بندی، لی آوت، تكنیك، بافت، خلاقیت، ایده و حتی جای امضاء طراح كه چون در این زمینه ها بسیار شنیده ایم و خوانده ایم از آن در می گذریم.

ت) بسترهای بروز و نمایش كه معمولاً یكی از انواع محصولات گرافیك هستند مثل مطبوعات، كتاب ها، انواع بروشور و كاتالوگ و یا صفحات نمایش رسانه هایی مثل تلویزیون، رایانه، سینما، تابلوهای تبلیغاتی و . . . ارتباط نزدیكی با «قالب» و «مخاطب» دارند، همچنین ارتباط درست \\\"بسترهای بروز نمایش\\\" آثار گرافیكی با \\\"موضوع و محتوا\\\" نكته ای است كه مدیران هنری باید به ناشران گوشزد كنند.(۴) مثلاً در مورد نشریات، نكاتی همچون قطع، ترتیب انتشار، رنگ، جنس كاغذ، تعداد صفحات، نوع صحافی و . . . باید با \\\"محتوا و موضوع\\\"،\\\"مخاطب\\\" و \\\"قالب\\\" هماهنگ باشد.

یك اثر سالم و كامل گرافیك اثری است كه در آن ارتباط منطقی بین\\\"موضوع محتوا\\\" ، \\\"مخاطب\\\" ، \\\"قالب\\\" و \\\"بسترهای بروز و نمایش\\\" برقرار شده باشد. البته هماهنگی كلی این چهار مورد یعنی( الف)، (ب)، (ت) و (پ) علاوه بر دانش و تعهد و مسئولیت گرافیست، همفكری و همكاری های سفارش دهنده یا سفارش دهندگان و مدیر هنری را نیز می طلبد.

اما آنچه موضوع اصلی این نوشتار است، طرح نوعی از هنر گرافیك است كه فراتر از یك اثر كامل است. به دیگر سخن اینكه یك اثر گرافیك علاوه بر سلامت كامل و هماهنگی عناصر( الف) تا (ت) می تواند حتی پیشگام تر از موضوع مورد سفارش حركت كرده و به صورتی جامع الاطراف و كامل ظاهر شود. مرتضی ممیز در كتاب \\\"تصویر و تصور\\\" می گوید: \\\". . . آنچه را كه تصویرگر نباید مطلقاً انجام دهد دنباله روی و ترجمه ی تصویری لغت به لغت موضوع است و همیشه به یاد داشته باشد كه با كارش ابعاد تازه ای را به موضوع مورد سفارش اضافه كند.\\\"

كم نیستند هنرمندانی كه شاهكارهای ماندگاری در عرصه گرافیك آفریده اند آثاری كه اگرچه حاشیه ای برای متن سفارش هستند، اما هم عرض متن و گاهی با فخامت و عیار بالای هنری با ارزش تر از خود متن جلوه گرند.

گرافیك هنری است در خدمت اجتماع با پیام های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و تجاری. و گرافیك مؤلف عالی ترین نوع آن است كه در عین امانت داری، ارجمندترین حاشیه برای متن جامعه است.

فرزاد ادیبی
گرافیك مؤلف ؛ نوشته فرزاد ادیبی
پانوشت ها:
۱ مرتضی ممیز ،تصویر وتصور،انتشارات اسپرك،چاپ اول ، ۱۳۶۸،ص۴
۲ همان ، ص۲۰
۳ هنر معاصر ، (دو ماهنامه تجسمی ) ، شماره ۳ ،بهمن واسفند ۱۳۷۲ ، ص ۴۲
۴ امروزه به دلیل وضعیت نابسامان اقتصادی و ناآشنایی سفارش دهندگان گرافیك ، استفاده از طراحی هاو نقاشی های چاپ شده برای جلد كتاب ها ومحصولات دیگر رواج دارد . باید متذكر شد كه اگر یك اثر نقاشی صرفا به عنوان یك اثر نقاشی در محل مناسب خود نصب شود ارزش دارد ، مثلا یك تابلو نقاشی كه بر سینه ُ یك تالار بزرگ همایش نصب می شود قابل استفاده در یك اتاق كوچك خواب نیست و یا اگر به عنوان نقاشی دیواری از یك اثر نگارگری استفاده شود نا به جاست . ملاحظه می شود كه با عوض شدن محل نصب یك اثر نقاشی ، فضا تاثیر وكاربرد آن از دست می رود پس چگونه می توان آن را چاپ كرد وانتظار گرافیك بودن آن را داشت ؟ البته گاهی ممكن است با نظر ومشورت یك مدیر هنری یك اثر نقاشی با دیزاین و لی آوت مناسبی در یك محصول گرافیك بسیار به جا ودرست وحتی خلاقانه به كار رود كه این امر البته از سر انتخاب است نه از سر اجبار

منبع : برندزلینک

www.brandslink.ir

ارسال شده در تاریخ : 15 اسفند 1392 ساعت 17:50

بازگشت به صفحه اصلی مقالات

نظرات کاربران

هیچ نظری ثبت نشده

ارسال نظر

برای ثبت نظر ابتدا با حساب کاربری خود وارد سایت شوید

ارسال کننده
نام ونام خانوادگی : : rezasharif
نام کاربری : gharibe12
تاریخ عضویت : 1 اسفند 1392
تعداد مقالات ارسالی : 577
تعداد لینک ها : 0